11 Giải bài tập SGK vật lý lớp 11. Bài 3. Điện trường và cường độ điện trường – Đường sức điện mới nhất

Mục lục

Câu 1. Điện trường là gì?

Trả lời: Điện trường là một môi trường (dạng vật chất) truyền tương tác điện. Điện trường bao quanh điện tích, do điện tích sinh ra và gắn liền với điện tích.

Câu 2. Cường độ điện trường là gì? Nó được xác định như thế nào? Đơn vị cường độ điện trường là gì?

Trả lời:

  • Cường độ điện trường tại một điểm là đại lượng đặc trưng cho tác dụng lực của điện trường tại điểm đó.
  • Cường độ điện trường tại một điểm được xác định bằng thương số giữa cường độ lực điện F tác dụng lên một điện tích thử q đặt tại điểm đó và độ lớn của q: E = F/q
  • Đơn vị của cường độ điện trường là v/m.

Câu 3. Vectơ cường độ điện trường là gì? Nêu những đặc điểm của vectơ điện trường tại một điểm.

Trả lời:

  • Cường độ điện trường là đại lượng có hướng (cùng hướng với lực điện tác dụng lên điện tích thử dương đặt tại điểm khảo sát) nên được biểu diễn bằng vectơ gọi là vectơ cường độ điện trường.
  • Vectơ cường độ điện trường E tại một điểm có:
    • Phương và chiều của lực tác dụng lên điện tích thử dương đặt tại điểm đó.
    • Chiều dài (môđun) biểu diễn độ lớn của cường độ điện trường theo tỉ lệ xích nào đó.

Câu 4: Viết công thức tính và nêu những đặc điểm của cường độ điện trường của một điện tích điểm.

Trả lời:

Công thức 

Giải bài tập SGK  vật lý lớp 11. Bài 3. Điện trường và cường độ điện trường - Đường sức điện

Đặc điểm: Vectơ cường độ điện trường của một điện tích Q gây tại một điểm M nào đó chỉ phụ thuộc vào bản thân điện tích Q (dấu và độ lớn) và vị trí điểm M mà không phụ thuộc vào điện tích thử đặt tại điểm M.

Câu 5: Cường độ điện trường của một hệ điện tích điểm được xác định như thế nào?

Trả lời: Cường độ điện trường của một hệ điện tích điểm xác định dựa trên nguyên lí chồng chất điện trường. Có thể thực hiện các bước như sau:

  • Vectơ cường độ điện trường do từng điện tích gây ra tại điểm khảo sát (gọi là các vectơ cường độ điện trường thành phần).
  • Dùng quy tắc hình bình hành lần lượt cộng tất cả các vectơ cường độ điện trường thành phần để tìm vectơ tổng. Vectơ đó chính là cường độ điện trường tổng hợp do hệ điện tích gây ra tại điểm khảo sát.

Câu 6: Phát biểu nguyên lí chồng chất các điện trường.

Trả lời: Vectơ cường độ điện trường tổng hợp do một hệ điện tích điểm gây ra tại một điểm nào đó bằng tổng tất cả các vectơ cường độ điện trường do từng điện tích điểm gây ra tại đó.

Câu 7. Nêu định nghĩa và các đặc điểm của đường sức điện.

Trả lời:

Câu 8: Điện trường đều là gì?

Trả lời: Điện trường đều là điện trường có vectơ điện trường tại mọi điểm đều có cùng phương, chiều và độ lớn; đường sức điện là những đường thẳng song song cách đều.

Câu 9: Đại lượng nào dưới đây không liên quan đến cường độ điện trường của một điện tích điểm Q tại một điếm?

A. Điện tích Q.                  B. Điện tích thử q.
C. Khoảng cách r từ Q đến q.        D. Hăng số điện môi của môi trường.

Trả lời: Chọn B.

Câu 10. Đơn vị nào sau đây là đơn vị đo của cường độ điện trường?

A. Niutơn   B. Culông      C. Vôn nhân mét      D. Vôn trên mét.

Trả lời: Chọn D. Đơn vị cường độ điện trường là vôn trên mét (V/m)

Câu 11. Tính cường độ điện trường và vẽ vectơ điện trường do một điện tích điểm +4.10-8C gây ra tại một điểm cách nó 5cm trong một môi trường có hằng sô’ điện môi là 2.

Trả lời:

  • Định nghĩa đường sức điện: Đường sức điện là đường mà tiếp tuyến tại mồi điểm của nó là giá của một vectơ điện trường tại điểm đó.
  • Các đặc điểm của đường sức điện:
    • Qua mỗi điểm trong điện trường có một đường sức điện và chỉ một mà thôi.
    • Đường sức điện của điện trường tĩnh điện là đường không khép kín. Nó đi ra từ điện tích dương và kết thúc ở điện tích âm, hoặc đi từ một điện tích ra vô cùng.
    • Ở chỗ cường độ điện trường lớn thì các đường sức điện sẽ mau (dày), còn ở chỗ cường độ điện trường nhỏ thì các đường sức điện sẽ thưa.

Ta có Giải bài tập SGK  vật lý lớp 11. Bài 3. Điện trường và cường độ điện trường - Đường sức điện 72.103 V/m.

Câu 12. Hai điện tích điểm q1 = +3.10-8C và q2 = -4.10-8C được đặt cách nhau 10cm trong không khí. Hãy tìm các điểm mà tại đó cường độ điện trường băng không. Tại các điểm đó có điện trường hay không?

Trả lời: Điện tích điểm q1 = 3.10-8C đặt tại điểm A, q2 = -4.10-8C đặt tại điểm B, AB = 10cm.

Gọi C là điểm mà tại đó cường độ điện trường bằng không.

Gọi Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11là cường độ điện trường của q1 và q2 tại C.
Tại đó Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11. Hai vectơ này phải cùng phương, tức là điểm C phải nằm trên đường thẳng AB (Hình 3.3).

 

Hai vectơ này phải ngược chiều, tức là phải nằm ngoài đoan AB. Vì hai vectơ này phải có môđun bằng nhau, tức là điểm C gần A hơn B vì |q1| < |q2|.

Giải bài tập SGK  vật lý lớp 11. Bài 3. Điện trường và cường độ điện trường - Đường sức điện

Đặt AN = l, AC = x, ta có:

Giải bài tập SGK  vật lý lớp 11. Bài 3. Điện trường và cường độ điện trường - Đường sức điện

Ngoài ra còn phải kể tất cả các điểm nằm rất xa q1 và q2. Tại điểm C và các điểm này thì cường độ điện trường bằng không, tức là không có điện trường.

Câu 13. Hai điện tích điểm A và B cách nhau 5cm trong chân không có hai điện tích q1 = +16.10-8C và q2 = -9.10-8C. Tính cường độ điện trường tổng hợp và vẽ vectơ cường độ điện trường tại điểm C nằm cách A một khoảng 4cm và cách B một khoảng 3cm.

Trả lời:

Đặt AC = r1 và BC = r2. Gọi Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11 và Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11 lần lượt là cường độ điện trường do q1 và q2gây ra ở C (Hình 3.4).

Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11= 9.105 V/m (Hướng theo phương AC).

 Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11= 9.105 V/m (Hướng theo phương CB).

Vì tam giác ABC là tam giác vuông nên hai vectơ Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11 và Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11 vuông góc với nhau.

Gọi Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11 là vectơ cường độ điện trường tổng hợp:

Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11
Vectơ Giải bài tập trang 20, 21 SGK Vật lý lớp 11 làm với các phương AC và BC những góc 450 và có chiều như hình vẽ.

Giải bài tập SGK  vật lý lớp 11. Bài 3. Điện trường và cường độ điện trường - Đường sức điện

 

Xem thêm