27 Sẹo phóng noãn là gì mới nhất

Nội tiết tố là gì?

Nội tiết tố (còn gọi là Hormon) là thuật ngữ chung chỉ các chất hóa học do một hoặc nhiều loại tế bào tiết ra để điều hòa những chức phận quan trọng của cơ thể sinh vật nói chung và cơ thể người nói riêng, từ chức sống đến quá trình sinh sản, điển hình như:

– Tham gia điều hòa quá trình sinh trưởng và phát triển của cơ thể.Bạn đang xem: Sẹo phóng noãn là gì

– Tham gia điều hòa quá trình trao đổi chất và năng lượng.

– Tham gia điều hòa sự cân bằng nội môi của dịch nội bào và ngoại bào.

Bạn đang xem: Sẹo phóng noãn là gì

– Tham gia điều tiết sự thích nghi của cơ thể với môi trường.

– Tham gia điều tiết quá trình sinh sản…

Một số hormon trong cơ thể và các cơ quan đích

Một số hormon trong cơ thể và các cơ quan đích

Các nội tiết tố tham gia điều tiết quá trình sinh sản

Các nội tiết tố tham gia điều tiết quá trình sinh sản được quan tâm ứng dụng trong thực hành lâm sàng điển hình phải kể đến như:

Gonadotropin releasing hormon (GnRH)

GnRH là hormon được tiết ra từ các nơron vùng dưới đồi có tác dụng kích thích tuyến yên tăng cường tiết các hormon Gonadotropin (FSH và LH) để kích hoạt và tăng cường sự phát triển của tế bào trứng, sự rụng trứng và hình thành thể vàng.

Nhờ cơ chế tác dụng thuận chiều, GnRH còn đóng vai trò quan trọng trong việc kiểm soát mối tác động ngược dương tính của Estrogen để tăng cường tiết LH để kiểm soát mối tác động ngược âm tính của Progesteron để đảm bảo sự tồn tại của thể vàng.

FSH (Follicle Stimulating Hormon): Kích noãn bào tố

FSH – còn gọi là kích noãn bào tố, là hormon của thùy trước tuyến yên. Ở nữ giới có tác dụng kích thích sự phát triền của noãn bào đến dạng chín gọi là nang Degraf nổi cộm nên trên bề mặt buồng trứng và kích thích bao noãn tiết noãn tố Estrogen. Ở nam giới, FSH có tác dụng kích thích sự phát dục của ống sinh tinh và kích thích các tế bào Sertolia ở ống sinh tinh sản sinh ra tinh trùng.

LH (Luteinsing Hormon): Kích hoàng thể tố

LH là hormon của thùy trước tuyến yên. Ở nữ, LH cùng với FSH thúc đẩy noãn bào chín và tiết nhiều noãn tố. LH còn có tác dụng làm chín mọng màng noãn bào, tăng bài tiết dịch trong xoang bao noãn để đạt đến một áp lực lớn làm noãn bào vỡ ra, trứng được giải phóng ra gọi là trứng rụng. LH biến bao noãn còn lại thành vết sẹo đó là thể vàng và kích thích thể vàng tiết hoàng thể tố Progesteron.

Giữa FSH và LH thì FSH chỉ làm trứng chin mà không làm trứng rụng, muốn trứng chín và rụng được phải có LH. Muốn cho trứng chín rụng được thì tỷ lệ LH/FSH phải bằng 3/1.

HCG (Human Choionic Gonadotropin): Kích tố nhau thai người

HCG xuất hiện trong máu, trong nước tiểu của phụ nữ ở những ngày đầu của thời kỳ có thai, nồng độ cao nhất ở tháng thứ hai, thứ ba và mất dần sau vài ba ngày sau khi đẻ. HCG có tác dụng kích thích tiết Oestrogen và progesteron giống như LH của tuyến yên.

Estrogen: Kích tố bao noãn

Khi nữ giới đến tuổi thành thục về tính noãn bào phát triển đến độ chín và tiết nhiều noãn tố gọi là Estrogen gồm 3 hormon: Estradiol, Estron và Estriol trong đó Estradiol có hoạt lực sinh lý mạnh nhất.

Trên cơ thể sinh vật nói chung, tác dụng sinh lý chủ yếu của Estrogen bao gồm: (1) Tạo nên đặc tính sinh dục thứ cấp ở con cái, biểu hiện những biến đổi của cơ quan sinh dục và tính dục của con vật; (2) Gây ra hành vi động dục; (3) Tăng đồng hóa protein (không mạnh bằng Androgen đối với con đực) làm tăng tích lũy mỡ; (4) Gây tác động ngược lên vùng dưới đồi và tuyến yên để tăng cường tiết LH, góp phần gây ra rụng trứng; (5) Kích thích sự phát triển của tuyến vú.

Estrogen và Progesteron đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng

*

Estrogen và Progesteron đảm nhiệm nhiều chức năng quan trọng

Progesteron: Kích tố thể vàng

Sau khi trứng rụng, bao noãn còn lại biến thành thể vàng và tiết ra hoàng thể tố Progesteron. Trên cơ thể sinh vật nói chung, Progesteron có tác dụng chủ yếu sau: (1) Kích thích sự phát triển hơn nữa của niêm mạc tử cung, âm đạo tích lũy nhiều glycogen ở các niêm mạc đó sau tác dụng của Ostrogen, làm phát triển hơn nữa lưới mạch máu tử cung để chuẩn bị đón thai thực sự; (2) Ức chế ngược âm tính tuyến yên làm giảm tiết FSH, LH nên trong thời kỳ có chửa không có hiện tượng động dục, không có trứng chín và rụng (trừ ngựa); (3) An thai, bảo vệ thai phát triển trong tử cung; (3) Kích thích sự phát triển của tuyến vú.

Trong thực tế, Progesteron được dùng chữa các bệnh như thiếu thể vàng, chảy máu tử cung, các bộ phận sinh dục kém phát triển, vô sinh và các trường hợp có biến chứng trụy thai…

Prostaglandin

Prostagdin (PG) là một nhóm lipoid được tiết ra từ tuyến tiền liệt ở con đực hay từ nội mạc của ống sinh dục (tử cung, âm đạo) của con cái. Prostagdin có nhiều loại, nhưng loại có hoạt tính mạnh nhất là PGF2α. Tác dụng chủ yếu của Prostagdin gồm: (1) Phá vỡ màng noãn bao để gây rụng trứng; (2) Phá hủy thể vàng, nang nước trên buồng trứng, gây động dục; (3) Gây hưng phấn ống sinh dục, tăng cường nhu động tử cung, kích thích mở cổ tử cung. Do đó Prostagdin còn được ứng dụng trong gây đẻ nhân tạo và trợ sản những ca đẻ khó, rặn đẻ yếu.

Androgen: Kích tố sinh dục đực

Đến tuổi thành thục về tính tuyến sinh dục ở con đực hoạt động mạnh. Tế bào kẽ Leydig nằm giữa các ống sinh tinh trong dịch hoàn tiết hormon sinh dục đực gọi là Androgen, bao gồm 3 hormon: Testosteron, Androsteron, Dehydroandrosteron, trong đó Testosteron có hoạt tính mạnh nhất.

Xem thêm: Cách Phân Biệt Địa Điểm Xếp Hàng Là Gì, Letter Form, Please Wait

Trên cơ thể sinh vật nói chung, tác dụng sinh lý của Androgen gồm: (1) Tạo nên đặc tính sinh dục thứ cấp của con đực biểu hiện các hành vi tính dục của nó cũng như những phát triển của cơ thể đực như: ngực, mông nở nang, bờm lông phát triển, gà trống cựa mọc dài, màu lông sặc sỡ… (2) Tăng đồng hóa protein (tác dụng mạnh hơn Estrogen ở con cái); (3) Tăng tạo máu; và (4) Thúc đẩy sự phát triển của các tuyến sinh dục phụ: tinh nang, tiền liệt tuyến, tuyến cawper, thông qua đó tăng chất lượng tinh dịch và hoạt lực của tinh trùng.

Oxytocin

Oxytocin còn gọi là hormon trợ sản, có tác dụng sinh lý: (1) Gây co bóp cơ trơn tử cung có tác dụng thúc đẩy thai ra ngoài trong quá trình đẻ; (2) Kích thích bài tiết sữa; (3) Ảnh hưởng nhẹ lên sự co bóp của cơ trơn bọng đái và cơ trơn ruột; gây co mạch máu tử cung.

Prolactin (Luteo tropin hormon – LTH): Kích nhũ tố

Prolactin còn được gọi là kích tố dưỡng thể vàng. Sau khi trứng rụng có hai trường hợp xảy ra:

Nếu trứng rụng mà được thụ tinh thì bao noãn còn lại biến thành thể vàng và tiết một lượng Progesteron đầu tiên dưới tác dụng của LH sau đó LTH duy trì thể vàng và tiếp tục kích thích thể vàng tiết progesteron. Progesteron và estrogen tăng cao trong máu tạo một mối liên hệ ngược âm tính ức chế lại vùng dưới đồi và tuyến yên làm giảm tiêt FSH và LH khiến cho những noãn bào khác không tiếp tục phát triển đến độ chín được làm cho lượng Estrogen giảm xuống. Do đó ở con vật sau khi trứng rụng mà được thụ tinh thì không còn có hiện tượng động dục nữa.

Nếu trứng rụng mà không được thụ tinh thì 7-10 ngày (tùy loài) thể vàng bị teo biến đi thành một vết sẹo màu trắng bạc gọi là thể bạch, lượng Progesteron giảm nhanh chóng khiến việc tiết FSH và LH không còn bị ức chế nữa, những noãn bào khác tiếp tục phát triển đến độ chín và một chu kỳ động dục khác lại xuất hiện.

Ở con đực không có hormon LTH.

Ngay sau khi đẻ, LTH mang tên Prolactin có tác dụng kích thích sự tiết sữa vào xoang sữa để cùng với Oxytocin gây thải sữa ra ngoài.

Inhibin

Inhibin là hormon tham gia vào quá trình điều hòa sự phân tiết FSH, giữ vai trò quan trọng trong việc điều hòa chu kỳ sinh dục và rụng trứng ở con cái.

Cơ chế tác động của Inhibin phối hợp với oestradiol và các hormon gonadotropin trong quá trình điều hòa chu kỳ sinh dục:

Inhibin với một chuỗi bán hủy dài và được toàn bộ các bao noãn có xoang tiết ra có thể ức chế sự phân tiết FSH và đóng các bao noãn rụng trứng.

Oestradiol dường như quyết định sự dao động hàng ngày của FSH và điều này đóng một vai trò quan trọng đối với việc hoạt hóa các noãn bao rụng trứng (ovulatoryfoll đã có được hoạt lực tối đa của enzim acrmataza chuyển hóa androgen thành oestradiol) dưới ảnh hưởng của FSH thì lượng oestradiol được sinh ra từ đó về sau trong pha bao noãn (Follienlar phase) sẽ được quyết định nguồn cung cấp các androgen tiền thân của nó là từ các tế bào nền dưới sự kích thích của LH (không bị ức chế bởi inhibin). Do vậy mà các noãn bao có khả năng thoát ra khỏi vòng ngược liên quan đến FSH và các hormon buồng trứng vào lúc cần thiết để tiết đủ oestradiol kích thích một đợt sóng tăng tiết LH cần cho sự rụng trứng.

Ngoài hiệu ứng ức chế ngược đối với FSH thông qua tác động trực tiếp lên các tế bào tiết gonadotropin trong thùy trước tuyến yên, có một vài bằng chứng cho thấy rằng inhibin có thể tác động lên hypothalamus tuyến tùng và các ảnh hưởng cục bộ lên buồng trứng.

Những nguyên nhân nào gây rối loạn nội tiết tố nữ?

Ở phụ nữ, nguyên nhân gây rối loạn nội tiết tố thường chia thành 2 nhóm chính:

Một là, các bệnh cường tuyến hoặc suy chức năng tuyến khi một tuyến nội tiết nào đó sản sinh ra quá nhiều hoặc quá ít nội tiết tố của tuyến đó, trường hợp này được gọi là mất cân bằng nội tiết tố. Mức tăng hoặc giảm nội tiết tố có thể do cơ chế điều hòa ngược bị rối loạn, hoặc do bệnh lý nào đó gây ra (tiểu đường, suy tuyến thượng thận, hội chứng Cushing, bệnh cường giáp, suy giáp, suy tuyến yên hoặc hội chứng buồng trứng đa nang – PCOS, dậy thì sớm…).

Ngoài ra, sự rối loạn nội tiết tố nữ còn có thể do các nguyên nhân như: căng thẳng quá mức, cơ thể bị dung nạp nhiều chất độc hại, mất ngủ trong thời gian dài…

Các nguyên nhân này cơ bản đều ít nhiều ảnh hưởng đến chức năng sinh sản ở phụ nữ, cần được khám và điều trị kịp thời, đặc biệt trước khi có kế hoạch thai sản.

Khi nào cần khám rối loạn nội tiết tố?

Khám rối loạn nội tiết tố là việc làm cần thiết để chẩn đoán tình trạng sức khỏe sinh sản ở người phụ nữ. Chị em nên đi khám nội tiết tố trong những trường hợp sau đây: